Hoe je het ook noemt, problemen rond gehechtheid verstoort het samen zijn met andere mensen. Vaak gaat het samen met trauma’s en verlieservaringen.
Het is ook vaak verstopt onder andere problemen, zoals gedragsproblemen, emotionele geremdheid, onrustig en alert gedrag, moeite je te binden, geen of juist veel oppervlakkige contacten, zwak zelfvertrouwen, manipuleren, snel beledigd of afgewezen voelen, controle willen houden, weinig basisvertrouwen, depressie enzovoort. Dit zie je zowel bij kinderen, jongeren als volwassenen.
Je kan problemen in gehechtheid ontwikkelen door bijvoorbeeld een belaste start in je leven, ziekenhuisopnamen als jong kind, adoptie, verlies van een ouder, pleeggezin plaatsingen, een slechte match met je ouders/opvoeders, misbruik, geweld of het niet passend beschikbaar zijn van ouders/opvoeders door hun eigen ziekte of problemen.
Het kan vanaf het begin moeilijk zijn gegaan, maar ook na een ingrijpende gebeurtenis op latere leeftijd. Je raakt als het ware los van je omgeving en bent op jezelf terug geworpen.
Dit is voor alle mensen beangstigend en moet je wegstoppen. Als er dan geen herstel komt, ontwikkel je een nieuwe overlevingsstijl om het te redden. Eentje met argwaan, terughoudendheid, onzekerheid of oppervlakkigheid in het contact. Het lukt je om (regelmatig zelfs heel) goed te functioneren, maar echt contact met anderen en jezelf is verstoord geraakt.
Vertrouwen verdwijnt en de basis voor verdere opvoeding en een verdere evenwichtige ontwikkeling van binnen uit valt weg. Soms blijkt dat pas na lange tijd.
Soms hebben de ervaringen zo’n grote invloed dat het heel diep gaat zitten; het een stoornis is geworden. Het zit niet zo zeer (meer) in de relaties, maar door alle gebeurtenissen in jezelf.
Het is een diepgaand overheersend patroon geworden, in alle relatie en op bijna alle momenten. Je kan niet meer vrij reageren. Je blijft argwanend, terughoudend, onzeker of oppervlakkig in het contact om jezelf te beschermen.
Het is als het ware vast gaan zitten in je systeem, ook als het niet meer nodig is.
Veranderen kan!
Een onveilige gehechtheid wordt vaak als een stoornis gezien. Dit is niet zo. Bij een onveilige gehechtheid er is wel enige argwaan, terughoudendheid, onzekerheid of oppervlakkigheid in contact, maar niet als een diepgaand overheersend patroon in alle relaties en op bijna alle momenten.
Een onveilige gehechtheid is wel een risicofactor, maar ook wat vanuit het gewone dagelijkse leven te herstellen is. Door nieuwe (wel goede) ervaringen op te doen. Eventueel met extra hulp; een periode behandeling is ondersteunend om oude pijn op te ruimen en nieuwe goede ervaringen binnen te laten komen.
Hiernaast hebben alle mensen bij perioden of bij enkele relaties aspecten van een onveilige gehechtheidsstijl.
Bij een gehechtheidsstoornis is er een diepgaand patroon wat in meerdere relaties en vrijwel voortdurend bepalend is en negatieve gevolgen heeft. Het opdoen van nieuwe (wel goede) ervaringen leidt dan niet tot een vanzelfsprekende bijstelling van het patroon.
Regelmatig snappen mensen met een gehechtheidsstoornis dit zelf heel goed, maar kunnen het niet zelf veranderen. Je overlevingsstijl blijft de nieuwe ervaringen als het ware blokkeren. Behandeling helpt je om dit te veranderen.
Behandeling bij een gehechtheidsstoornis probeert het vertrouwen met jezelf en anderen te herstellen. Gehechtheid blijft mogelijk, ook als je ouder bent. We proberen de oude ervaringen te verwerken en nieuwe ervaringen rond nabijheid toe te laten. Dit is een proces wat respect vraagt voor de oude stijl. Die stijl is immers niet voor niets ontstaan, ook al is het nu niet meer passend.
Behandeling van een gehechtheidsstoornis vraagt een lange adem en is maatwerk. Bij kinderen en jongeren vraagt het samenwerking met ouders, school en omgeving. We houden rekening met het dagelijkse leven en andere dingen die kinderen moeten en kunnen leren.
Ook als het (gelukkig) niet helemaal een stoornis is, maar wel een andere vorm van opgelopen kwetsbaarheid in relaties en gehechtheid, gaan we er mee aan de slag. Op dezelfde manier, maar dan kan het sneller effect krijgen.
Een Problematische gehechtheid kan zich uiten op verschillende manieren. Vaak lijkt het op ADHD, Autisme, moeilijk lerend, FASD of andere beelden. Toch is het iets anders en vraagt ook een andere benadering.
Goede diagnostiek is daarom belangrijk en mogelijk om het een van het andere te onderscheiden. Eenzijdig op gehechtheid behandelen (terwijl er ook wat anders is) of eenzijdig op iets anders behandelen (terwijl problemen in gehechtheid overheersen) kunnen we hiermee voorkomen.
We kijken naar o.a. de relatiegeschiedenis, trauma’s, huidige gehechtheid aan vaste verzorgers, het ontwikkelingsverloop, informatieverwerking, taal, organisatietaken en medische geschiedenis.
Onderzoek doen we (bij kinderen en jongeren) samen met ouders/opvoeders en de omgeving. Naast kennis van andere beelden, vraagt het specialistische kennis er ervaring met hechtingsstoornissen. Bij ZO! hebben we deze kennis.
Op die manier kunnen we een zorgvuldige behandeling starten met aandacht voor alle gevonden aspecten.
Wil je direct zelf meer lezen? Dit praktische boek geeft inzicht in het ingewikkelde thema gehechtheid en geeft direct handvatten om de kennis toe te passen. Voor ouders, opvoeders en begeleiders.
Het boek is een vertaling van de laatste wetenschappelijke kennis naar de praktijk. Via voorbeelden en praktische opdrachten je de inzichten gebruiken in je eigen dagelijkse praktijk.
Het werkboek vervangt niet behandeling, maar is een goede eerst basis.
Het boek is gratis te downloaden via:
Gehechtheid in de praktijk
Een papieren versie van het boek is te koop via:
Gehechtheid in de praktijk boek
Met een verwijzing van je huisarts, kinderarts, jeugdarts, gecertificeerde instelling of gebiedsteam (voor mensen onder de achttien) hebben we met veel gemeenten een contract. De kosten worden dan volledig vergoed. Als je gemeente niet een contract met ons heeft gesloten, kan je gemeente een maatwerkovereenkomst met ons sluiten. Als je 18 jaar en ouder bent kan je huisarts je verwijzen voor kortdurende generalistische GGZ, binnen de basisverzekering. We geven hulp bij vragen die samenhangen met adoptie. Binnen de basisverzekering worden de kosten volledig vergoed. Het kost je wel je jaarlijkse eigen risico. Als je zorgverzekeraar niet een contract met ons heeft gesloten, wordt niet alles vergoed. We starten daarom alleen trajecten binnen een contract.Wij werken niet buiten een contract/overeenkomst met je gemeente of zorgverzekeraar, niet bij particulier betaling en niet vanuit een PGB. Bekijk hier de contractregio’s en verzekeraars